BRL SIKB 11000

Op 1 juli 2013 is BRL SIKB 11000 en protocol 11001 ‘Ontwerp, realisatie, beheer en onderhoud van het ondergrondse deel van bodemenergieystemen’ in werking getreden. Een dergelijk certificaat is nodig om vanaf 1 oktober 2014 wettelijk verplichte erkenning voor deze activiteiten te kunnen verwerven. Voor het behalen van een certificaat moeten bedrijven enige doorlooptijd reserveren. Zoals met alle richtlijnen en protocollen van SIKB kunt u ook BRL SIKB 11000 en protocol 11001 gratis integraal downloaden.

Waarom verplichte erkenning?

Het stimuleren van bodemenergie past in het streven van de regering om het aandeel duurzame energie in de totale energiemarkt te vergroten. De tot nu toe ongereguleerde markt heeft laten zien dat – vooral door interferentie tussen dicht bij elkaar gelegen bodemenergiesystemen – het rendement van die systemen onder druk komt te staan. Dat leidt tot het kostbare verlies van energiepotentie en teleurgestelde klanten. De overheid beoogt nu de effectiviteit van de systemen te vergroten door regels te stellen via het Wijzigingsbesluit bodemenergiesystemen, dat op 1 juli 2013 in werking is getreden.

Goed renderende systemen kunnen we alleen krijgen door die te laten ontwerpen, realiseren, beheren en onderhouden door kundige en integere bedrijven. De overheid borgt dit door voor het verrichten van deze activiteiten een erkenning verplicht te stellen. De overheidsinstantie Bodem+ verstrekt die erkenning. Concreet betekent dit dat een bedrijf dat deze activiteiten wil verrichten, vanaf 1 oktober 2014 moet beschikken over een dergelijke erkenning.

Waarom deze BRL en protocol?

De overheid gaat niet zelf bij alle bedrijven langs om te toetsen of zij kundig zijn op het gebied van bodemenergiesystemen. Deze toets is als het ware uitbesteed aan private certificatie-instellingen. Een bedrijf dat systemen wil ontwerpen, realiseren en/of beheren en onderhouden schakelt een certificatie-instelling in. Die instelling komt vervolgens toetsen of het bedrijf voldoet aan de door alle betrokken partijen overeengekomen toetsingscriteria. Die criteria zijn voor het ondergrondse deel van bodemenergiesystemen vastgelegd in BRL SIKB 11000 (algemene kwaliteitscriteria) en protocol 11001 (technische uitvoeringscriteria). Als de certificatie-instelling vindt dat het bedrijf aan deze criteria voldoet, geeft het een certificaat af. Het bedrijf vraagt vervolgens een erkenning aan bij de overheid (Bodem+) en stuurt het certificaat met die aanvraag mee. Voor Bodem+ vormt het certificaat dan – samen met een zelf uit te voeren toets op de integriteit – de basis voor de af te geven erkenning.

Voor bedrijven die werken aan het bovengrondse deel van bodemenergiesystemen gelden criteria vastgelegd in BRL 6000-21, opgesteld door de Stichting KBI en vermeld in diverse ISSO-publicaties.

Blijvende kwaliteit

De erkenning is in principe geldig voor onbeperkte tijd. Maar het is in ieders belang dat een erkend bedrijf ook door de jaren heen goed en integer blijft werken. Voor de check op het goed werken, komt de certificatie-instelling minimaal een keer per jaar toetsen of het bedrijf blijvend aan de criteria voldoet. De certificatie-instelling wijst het bedrijf daarbij op de punten waarop het bedrijf op dat moment niet voldoet. Het bedrijf krijgt dan een bepaalde tijd om deze zaken recht te zetten. Bij echt ernstige structurele gebreken, kan als uiterste sanctie het certificaat worden ingetrokken, waarmee ook de grondslag onder de erkenning vervalt. Toezichthouders van het bevoegde gezag (gemeente of provincie en Inspectie) kunnen – vooral voor de check op het integer werken – zelf ook controles uitvoeren en zo nodig direct ingrijpen via de erkenning van het bedrijf. Dit borgt de waarde van de erkenning van bedrijven die te goeder trouw kwaliteit blijven leveren.

Aan welke criteria te voldoen?

In BRL SIKB 11000 vindt u de criteria die de interne kwaliteit binnen uw bedrijf moeten borgen. Denkt u daarbij aan eisen aan opdrachtvorming, personeel, uit te voeren interne audits en het gebruik van het keurmerk dat u mag voeren. Ook regelt de beoordelingsrichtlijn de werkwijze van de certificatie-instelling, bijvoorbeeld de auditfrequentie.

De technische uitvoeringscriteria zijn in protocol 11001 verdeeld over vier hoofdstukken. Elk van deze hoofdstukken geeft de criteria voor een van de op het certificaat te vermelden scopes: 1) ontwerp, 2) detailengineering, 3) realisatie en 4) beheer en onderhoud. Binnen elk hoofdstuk staan de eisen aan open en gesloten systemen grotendeels apart vermeld. Op deze manier is certificatie mogelijk op maximaal 4 x 2 = 8 scopes.

Denkt u bij de criteria aan het ontwerp bijvoorbeeld aan eisen aan het uit te voeren geohydrologisch onderzoek, het opstellen van de bronconfiguratie en aan effectberekeningen. Ook zijn er eisen voor de met andere betrokken partijen uit te wisselen informatie.

Criteria aan detailengineering gaan bijvoorbeeld over het ontwerp van en het materiaal voor het hydraulisch circuit, over de regeling en over het verslag van de hele ontwerpfase.

Naast uitvoeringseisen zijn er voor wat betreft de realisatie ook criteria voor de regeling en monitoring voor onderhoud en beheer.

Tot slot zijn er criteria voor beheer en voor preventief en correctief onderhoud.

Samenvatting – wat te doen?

U wilt met uw bedrijf een certificaat halen voor het werken aan bodemenergiesystemen. Welke stappen neemt u dan?

Allereerst is het goed om u te realiseren dat er verschillende scopes zijn (de hierboven genoemde acht scopes) die op uw certificaat vermeld kunnen worden. Welke van deze scopes u op uw certificaat moet hebben, hangt af van de door uw bedrijf te verrichten werkzaamheden. U bakent dus eerst af welke werkzaamheden uw bedrijf verricht. Is dit beperkt tot het bovengrondse deel van installaties voor bodemenergie? Dan zijn BRL SIKB 11000 en protocol voor u niet relevant. Werkt u (ook) aan het ondergrondse deel? Dan zijn ze  wel relevant. U neemt dan BRL SIKB 11000 en protocol 11001 door en stelt vast wat u nog moet veranderen om aan de criteria te voldoen. Vervolgens voert u de nodige maatregelen door, totdat u er zelf van overtuigd bent dat u aan de criteria voldoet. Het is daarbij aan te bevelen prioriteit te geven aan maatregelen die mogelijk meer tijd nemen, zoals het volgen van cursussen en het afleggen van examens door medewerkers.

Normec is een tot dit schema toegelaten certificatie-instelling. U dient aan te geven welke scope(s) u op het certificaat vermeld wilt zien. Normec zal – nadat zij van u de opdracht heeft gekregen – bij u op kantoor en op een of meer uitvoeringslocaties langskomen en zal vaststellen wat u nog moet veranderen om aan de criteria te voldoen

Vervolgens voert u de nodige maatregelen door. Op het moment dat dit naar het oordeel van Normec in orde is, geven wij een certificaat af voor uw bedrijf. De totale doorlooptijd van dit traject bedraagt enkele maanden.

De laatste stap is het aanvragen van erkenning bij Bodem+, waarbij u het certificaat bij de aanvraag meestuurt. De behandeling van uw aanvraag duurt maximaal acht weken.